Kunstenbond eist eerlijke vergoeding voor werk dat AI gebruikt

Wat vraagt de Kunstenbond aan de Tweede Kamer?

De Kunstenbond wil dat AI alleen werk van makers gebruikt met hun toestemming. Ook moeten AI-bedrijven openbaar maken waar ze hun materiaal vandaan hebben, en moeten makers een eerlijke vergoeding krijgen. De bond legt dit vast in een pamflet met de titel 'Zonder makers geen AI'.

Volgens de bond moeten makers nu individueel optreden tegen onrechtmatig gebruik van hun werk. Daarom wil de bond afspraken opnemen in collectieve overeenkomsten, zoals de standaardcontracten voor zzp'ers en cao's. Zo kunnen vergoedingen centraal worden geregeld.

Directeur Ronald Gijsbertsen wil ook de bewijslast omdraaien. Dan moeten AI-bedrijven laten zien waar hun werk vandaan komt, in plaats van dat makers moeten bewijzen dat er iets is overgenomen. Veel mensen in de creatieve sector weten volgens hem niet eens dat ze bezwaar kunnen maken.

Welke schade zien makers door AI al?

Volgens de bond zegt een op de vijf makers werk te verliezen door AI. Gijsbertsen noemt een stemacteur die eerst drie keer per week werk had in Hilversum en nu nog één keer per maand. Dat is zijn verhaal uit een gesprek met NRC, niet iets wat de krant zelf heeft nagegaan.

Een tekenfilm bij Netflix kreeg volgens Gijsbertsen volledig synthetische stemmen. Ook de vertaling was door AI gemaakt, waardoor 'There you go' werd vertaald als 'Daar je gaat'. Dat noemt hij een neveneffect: taalverloedering.

Hij zegt ook dat AI wordt gebruikt als "goedkope vervanger van diezelfde makers". Als voorbeeld noemt hij een prompt waarmee werk 'in de stijl van' een maker wordt gemaakt, alleen om het auteursrecht te ontlopen. Over het gebruik van werk zonder toestemming lopen volgens NRC al veel rechtszaken, terwijl de wetgeving achterblijft.

Wat gebeurt er nu met de AI-wensen van de bond?

De Tweede Kamer vergadert op maandag 9 november over het cultuurbeleid. Op maandag 2 november sprak de Kunstenbond al met politici. Gijsbertsen proefde daar "een grote ontvankelijkheid" voor de problemen.

Volgens hem zien Kamerleden dat het niet alleen om cultuur gaat, maar ook om de economie, de arbeidsmarkt en sociale zaken. Ze vroegen om voorbeelden van maatregelen uit andere landen. Frankrijk is volgens Gijsbertsen al veel verder met het volgen van de effecten.

Of de Kamer de wensen overneemt, staat nog niet vast. Ben je zelf maker, dan is de les van de bond dat je bezwaar kunt maken tegen ongeoorloofd gebruik van je werk. Let bij nieuwe contracten dus op wat erin staat over AI.