Incassobureaus gebruiken AI zonder zicht op de risico's, zegt toezichthouder

Waarvoor gebruiken incassobureaus AI precies?

Veel bureaus gebruiken AI voor eenvoudige taken, zoals chatbots en gespreksverslagen. Maar de AP zag ook toepassingen die veel verder gaan. Een voorbeeld is het inschatten van de kans dat een schuld wordt betaald.

Daarvoor kijkt het systeem naar onder meer iemands kredietscore, woonplaats en betaalgeschiedenis. Het rekent een kans uit, en medewerkers bepalen daarmee wie ze als eerste benaderen. Volgens Security.nl gebruiken bureaus AI ook om kwetsbaarheid te herkennen en telefoongesprekken te analyseren.

Daarnaast laten bureaus AI dossiers 'verrijken'. Het systeem zoekt dan in registers of op het internet naar contactgegevens, bankgegevens, bedrijfsgegevens of activiteit op sociale media. Die gegevens kunnen later ook dienen voor andere doelen, zoals het kiezen van een aanpak richting de schuldenaar.

Wat gaat er volgens de AP mis bij incassobureaus?

De AP ondervroeg 29 bureaus. Die weten volgens de toezichthouder niet altijd welke regels gelden. Sommige hanteren een te beperkte omschrijving van persoonsgegevens, waardoor ze bij risicovol gebruik mogelijk niet nadenken over verantwoording.

Ook is vaak onduidelijk of een computer beslist zonder dat een mens meekijkt. Dat is bij beslissingen met grote gevolgen verboden. De AP acht de kans reëel dat dit gebeurt zonder dat bureaus het doorhebben.

AP-bestuurslid Katja Mur zegt: "Anders tast je volledig in het duister terwijl AI over je beslist." Een lezer van Security.nl vertelt anoniem dat hij een betalingsbevel kreeg voor een NS-factuur van iemand anders met dezelfde naam en geboortedatum. Dat verhaal is niet gecontroleerd, en het is niet duidelijk of AI erbij betrokken was.

Wat verandert er nu voor incassobureaus en schuldenaren?

De AP doet drie aanbevelingen. Zorg voor een mens bij besluiten met grote gevolgen. Breng in kaart welke persoonsgegevens worden gebruikt. En leg schuldenaren duidelijk uit hoe de systemen werken en welke rechten ze hebben.

Dat laatste is nodig, want bureaus hebben volgens Security.nl wel een privacyverklaring, maar delen die zelden bij het eerste contact. Op 2 december 2026 praat de AP met organisaties uit de branche over de bevindingen.

Krijg je zelf met een incasso te maken, vraag dan hoe een beslissing tot stand kwam. Een medewerker moet dat kunnen uitleggen. Is dat niet mogelijk, dan is dat een signaal dat het bureau de regels mogelijk niet goed volgt.