Zo werkt een deepfake: een nagemaakte stem of gezicht

Hoe maakt AI een deepfake van een stem?

Denk aan een imitator die een bekende Nederlander perfect nadoet. Hij luistert eindeloos en let op toon, tempo en favoriete woorden. AI doet dat ook, maar dan met opnames als lesmateriaal.

Een AI-model krijgt daarvoor veel geluid of beeld van één persoon te horen en te zien. Daardoor leert het patronen herkennen, zoals hoe iemand een zin afsluit. Met die patronen maakt het nieuwe zinnen die de persoon nooit heeft gezegd.

Hoe meer materiaal er is, hoe overtuigender de kopie wordt. Daarom zijn mensen die vaak online te horen of te zien zijn een makkelijker doelwit. Denk aan een directeur met interviews, een webinar of een filmpje op LinkedIn.

Waarom gebruiken oplichters een deepfake?

Mensen volgen sneller een opdracht op als ze de stem van hun baas herkennen. Een oplichter belt bijvoorbeeld een medewerker met een nagemaakte directeursstem. Hij vraagt om met spoed een betaling te doen.

Het nieuws over hackers en AI laat zien waarom dit speelt. Volgens de NCTV, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, hebben aanvallers door AI minder kennis en vaardigheden nodig. De NCTV noemt deepfakes in de gebruikte bronnen niet, maar het principe is hetzelfde: AI maakt kwaadaardig werk makkelijker.

Een nagemaakte stem hoeft niet perfect te zijn. Door telefoonruis of haast valt een klein verschil vaak niet op. Oplichters rekenen op druk, zoals de woorden: dit moet nu meteen gebeuren.

Hoe check je of een deepfake je belt?

Vertrouw niet op je gehoor, maar op een tweede kanaal. Krijg je een verdacht verzoek, hang dan op en bel terug op een nummer dat je al kende. Gebruik dus niet het nummer uit het bericht of van het scherm.

Let ook op het patroon van het verzoek. Gaat het om geld, wachtwoorden of een uitzondering op de regels, en moet het snel? Dan is extra controle altijd goed, ook als de stem bekend klinkt.

Op het werk helpt het om afspraken te maken. Denk aan een tweede persoon die grote betalingen goedkeurt. Vraag bij je afdeling informatiebeveiliging hoe jouw werkgever dit regelt.